افسردگی به عنوان یک اختلال اخلاقی – رفتاری به شمار میرود. این اختلال به شکلهای مختلفی مانند احساس غم و اندوه، از دست دادن یا خشم در افراد مختلف بروز میکند و فعالیتهای روزمره آنها را مختل مینماید. افسردگی یکی از رایجترین عارضههای روحی در میان جوامع به شمار میرود. در عین حال روشهای درمان افسردگی نیز در چند دسته طبقهبندی میشوند. در ادامه با ما همراه باشید تا ضمن آشنایی بیشتر با افسردگی، در خصوص روشهای درمان آن بحث کنیم و بررسی کنیم برای افسردگی پیش چه دکتری باید رفت.
جدول خلاصه اطلاعات درمان افسردگی
| درمان دارویی | داروهای SSRI، SNRI، سهحلقهای، NDRI و MAOI که با تنظیم انتقالدهندههای عصبی به کاهش علائم کمک میکنند و باید تحت نظر پزشک مصرف شوند. |
| رواندرمانی | رویکرد هایی مانند CBT، رفتار درمانی دیالکتیکی، نوردرمانی و در موارد مقاوم، درمان تشنج الکتریکی که به اصلاح افکار و مدیریت احساسات کمک میکنند. |
| طول دوره درمان افسردگی | بسته به شدت بیماری، زمان شروع درمان و شرایط فردی متفاوت است و ممکن است از چند هفته تا چند سال طول بکشد. |
| اهمیت درمان بهموقع | عدم درمان افسردگی میتواند باعث تشدید بیماریهای جسمی و تبدیل آن به یک اختلال مزمن شود. |
برای درمان افسردگی به چه دکتری مراجعه کنیم؟
افسردگی یک اختلال روانی شایع اما قابل درمان است. بسیاری از افراد زمانی که با علائمی مانند غمگینی مداوم، بیانگیزگی، خستگی ذهنی یا احساس ناامیدی مواجه میشوند، این سؤال برایشان پیش میآید که برای افسردگی پیش چه دکتری باید رفت یا برای افسردگی به چه دکتری مراجعه کنیم و از کجا شروع کرد؟ پاسخ به این سؤال به شدت علائم، مدتزمان درگیری با افسردگی و شرایط فردی هر شخص بستگی دارد.
برای درمان افسردگی به روانشناس مراجعه کنیم یا روانپزشک؟
اینکه برای درمان افسردگی پیش چه دکتری باید رفت و کدام یک از این دو میتوانند برای فرد مناسب تر باشند به موارد زیادی بستگی دارد. بسیاری از افراد نمیدانند که برای شروع درمان باید به روانشناس مراجعه کنند یا روانپزشک. واقعیت این است که هر دو متخصص نقش مهمی در درمان افسردگی دارند، اما وظایف و حوزه کاری آنها متفاوت است.
در اغلب موارد، بهویژه زمانی که افسردگی خفیف یا متوسط است، مراجعه به روانشناس میتواند اولین و بهترین قدم باشد. روانشناس با ارزیابی وضعیت روانی فرد، علتهای زمینهای افسردگی مانند استرس، مشکلات عاطفی، فشارهای زندگی یا الگوهای فکری منفی را شناسایی میکند. سپس با استفاده از روشهایی مانند گفتوگو درمانی، درمان شناختی رفتاری (CBT) و آموزش مهارتهای مقابلهای، به بهبود علائم افسردگی کمک میکند.
چه زمانی باید به روانپزشک مراجعه کنیم؟
در برخی شرایط، افسردگی شدت بیشتری دارد یا با علائم هشداردهنده همراه است. در این موارد اگر به دنبال پیدا کردن دکتر برای افسردگی هستید، مراجعه به روانپزشک ضروری است. روانپزشک پزشک متخصص سلامت روان است و در صورت نیاز میتواند داروهای ضدافسردگی را تجویز کند. بهتر است در شرایط زیر مستقیماً به روانپزشک مراجعه شود:
- افسردگی شدید یا طولانیمدت
- وجود افکار خودکشی یا آسیب به خود
- بیخوابی شدید یا تغییرات شدید اشتها
- کاهش شدید تمرکز و عملکرد روزانه
- عدم بهبود پس از جلسات رواندرمانی
در این موارد، دارودرمانی میتواند به تنظیم مواد شیمیایی مغز کمک کند و شدت علائم را کاهش دهد.
بطور کلی در پاسخ به این سوال که برای افسردگی باید پیش چه دکتری رفت می توان این را گفت که در بسیاری از موارد، بهترین نتیجه درمانی زمانی حاصل میشود که روانشناس و روانپزشک بهصورت همزمان همکاری کنند. دارو میتواند علائم شدید را کنترل کند و رواندرمانی به فرد کمک میکند ریشههای فکری و هیجانی افسردگی را درمان کند. این رویکرد ترکیبی، بهویژه در افسردگیهای متوسط تا شدید، اثربخشی بالاتری دارد.
| مورد/ نقش | روانشناس | روانپزشک |
| مناسب برای | افسردگی خفیف تا متوسط | افسردگی شدید یا طولانیمدت، افکار خودکشی، بیخوابی یا تغییر شدید اشتها، کاهش تمرکز و عملکرد، عدم پاسخ به رواندرمانی |
| مزیت | درمان ریشهای مشکلات فکری و هیجانی | کنترل سریعتر علائم شدید با دارو |
چگونه افسردگی را درمان کنیم؟
افسردگی از جمله عارضههای روانی است که در صورت عدم درمان، خیلی زود میتواند عوارض جسمی سنگینی را به دنبال داشته باشد. به خصوص اگر فردی که دارای بیماری زمینهای باشد و در عین حال دچار افسردگی نیز شود، قطعا بیماری او تشدید خواهد شد. به عنوان مثال افسردگی میتواند بیماریهایی مانند آرتروز، آسم، بیماری قلب و عروقی، سرطان، دیابت و … را تشدید کند.
برای درمان روح افسرده و افسردگی نیاز است که روشهای درمانی ترکیبی به کار گرفته شود. ترکیبی از درمانهای پزشکی و سبک زندگی که میتواند در مدیریت افسردگی بسیار تاثیر گذار باشد. روشهای درمان افسردگی عبارتاند از:
۱- درمان دارویی
مجموعهای از داروها هستند که برای کنترل علائم جسمی و روحی افسردگی میتوانند مفید واقع شوند. این داروها عبارتاند از:
داروهای SSRI
رایجترین داروهای ضد افسردگی، SSRI ها هستند که به دلیل عوارض جانبی کمی که دارند، زیاد تجویز میشوند. این دسته از داروها میزان سروتونین در دسترس مغز را افزایش میدهند و به این ترتیب به کنترل علائم افسردگی کمک زیادی میکند. البته مصرف این دسته از داروها نیازمند در نظر گرفتن نکات مهمی نیز است. SSRI ها را نباید با داروهای خاصی از جمله مهارکننده های مونوآمین اکسیداز و در برخی موارد تیوریدازین یا اورپ (پیموزاید) مصرف کرد.
خانمهای باردار قبل از مصرف این داروها باید با پزشک معالج خود حتما مشورت کنند. برخی از مهمترین داروهای SSRI عبارتاند از:
داروهای SNRI
داروهای SNRI نیز با افزایش میزان انتقال دهندههای عصبی سروتونین و نوراپی نفرین در مغز، برای درمان افسردگی مفید هستند. کسانی که مشکلات کبدی یا کلیوی دارند، نباید از این داروها مصرف کنند. برخی از مهمترین انواع داروهای SNRI عبارتاند از:
- دسوونلافاکسین
- دولوکستین
- لوومیلناسیپران
- میلناسیپران
- ونلافاکسین
داروهای ضدافسردگی سه حلقهای و چهار حلقهای
داروهای ضد افسردگی سه حلقهای و چهار حلقهای نیز با افزایش میزان انتقال دهندههای عصبی سروتونین و نوراپی نفرین در مغز، برای درمان افسردگی مفید هستند. این دسته از داروها معمولا با عوارض بیشتری همراه هستند و معمولا در موارد افسردگی شدید، تجویز میشوند. برخی از انواع این دسته از داروها عبارتاند از:
- آمی تریپتیلین
- دوکسپین
- ایمی پرامین
- تریمیپرامین
- دزیپرامین
- نورتریپتیلین
- پروتریپتیلین
داروهای NDRI
داروهای NDRI برای درمان افسردگی سطح دوپامین و نورآدرنالین در مغز را افزایش میدهند. بوپروپیون یکی از انواع این داروها است.
داروهای MAOI
داروهای MAOI با افزایش سطح نوراپی نفرین، سروتونین، دوپامین و تیرامین در مغز باعث درمان افسردگی میشوند. البته این دسته از داروها عوارض زیادی به همراه دارند و فقط در موارد خاصی تجویز میشوند. نمونههایی از این داروها عبارتاند از:
- ایزوکاربوکسازید
- فنلزین
- سلژیلین
- ترانیل سیپرومین
۲- روان درمانی
صحبت کردن با یک روان درمانگر میتواند مهارتهای مقابله با افکار و احساسات منفی را در یک فرد ارتقا دهد. در قالب جلسات مستمر با یک متخصص، افراد مبتلا به افسردگی میتوانند شناخت بهتری از وضعیت سلامت روانی خود به دست بیاورند. روشهای درمان افسردگی در این دسته عبارتاند از:
درمان شناختی رفتاری
در روش درمانی شناختی رفتاری، تراپیست به افراد کمک میکند که الگوهای فکری ناسالم را بشناسد تشخیص دهد که چگونه ممکن است باعث ایجاد رفتارها، واکنش ها و باورهای مضر در او شود. برای درمان افسردگی در خانه نیز تکالیفی برای این روش درمانی در نظر گرفته میشود.
رفتار درمانی دیالکتیکی
در روش رفتار درمانی دیالکتیکی که مشابه درمان شناختی رفتاری است، بر اعتبارسنجی، پذیرش افکار، احساسات و رفتارهای ناراحتکننده تأکید میشود. به این ترتیب افراد یاد میگیرند که چگونه با عواطف و احساسات خود کنار بیایند و آنها را مدیریت کنند.
نور درمانی
قرار گرفتن در معرض دوزهای نور سفید میتواند به تنظیم خلق و خوی فرد و بهبود علائم افسردگی کمک کند. نور درمانی معمولا در اختلال عاطفی فصلی استفاده میشود که امروزه به آن اختلال افسردگی اساسی با الگوی فصلی میگویند.
درمان تشنج الکتریکی
اگر روشهای درمان دارویی و سایر روشهایی که در بالا ذکر کردیم، اثرگذار نباشد، باید به سراغ درمان تشنج الکتریکی رفت. در این روش از جریان الکتریکی برای القای تشنج به مدت ۵ تا ۱۰ دقیقه استفاده میشود. البته فرد صرفا به خواب فرو میرود و هیچ حسی نسبت به تشنج یا جریان الکتریکی نخواهد داشت.
| نوع درمان | زیرشاخه ها |
| درمان دارویی | SSRI,SNRI,NDRI,MAOI |
| رواندرمانی | CBT و رفتار درمانی دیالکتیکی |
| درمانهای ویژه | درمان تشنج الکتریکی (ECT) |
طول درمان افسردگی چقدر است؟
طول دوره درمان افسردگی به عوامل متعددی بستگی دارد. اینکه در چه مرحلهای از بیماری به متخصص مراجعه شود و عوامل شکلگیری افسردگی در فرد چیست، برای طول درمان بسیار موثر است. به همین جهت طول دوره درمان ممکن است از یک ماه تا چند سال متغیر باشد.
آنچه از درمان افسردگی آموختیم
در این مقاله به بحث و بررسی در خصوص افسردگی پرداختیم و روشهای درمان آن را بررسی کردیم. همچنین به این اشاره کردیم که برای افسردگی چه دکتری بریم. افسردگی از جمله بیماریهای روانی است که در صورت بیتوجهی به آن، پتانسیل تبدیل شدن به بیماری مادام العمر را دارد. بنابراین حتما آن را جدی بگیرید و به محض مشاهده علائم برای درمان افسردگی به روانپزشک متخصص مراجعه کنید.
