افسردگی بعد از زایمان چقدر طول میکشد؟ (علائم، علت و درمان)

شاید برای بسیاری از مادران باردار این سوال مطرح باشد که آیا همه بعد از زایمان درگیر افسردگی بعد از زایمان میشوند؟ افسردگی بعد زایمان کی شروع میشود یا افسردگی بعد از زایمان چقدر طول میکشد تا مادر به حالت عادی اش برگردد؟ مدت زمان افسردگی بعد از زایمان در صورت عدم درمان به موقع می‌تواند طولانی شده و ماه‌ها یا حتی سال‌ها ادامه داشته باشد؛ اما این بدان معنا نیست که شما باید به تنهایی و در سکوت با آن دست و پنجه نرم کنید. در این مقاله همه آنچه را که درباره طول مدت درمان افسردگی بعد از زایمان باید بدانید خواهید خواند.

دوره بعد از زایمان را می‌توان به طوفانی تشبیه کرد که می‌تواند زندگی یک زن، همسر و فرزندانش را دگرگون کند. تغییرات خلق، افزایش تحریک‌پذیری، گریه و افسردگی بعد از زایمان دور از انتظار نیست. این مسائل هم به خاطر تغییرات هورمونی در بدن و هم به علت ورود یک فرد جدید به خانواده اتفاق می‌افتند. تمام این تغییر و تحولات می‌توانند منجر به احساس غم، استرس و اضطراب شوند.

بسیاری از خانم‌ها این احساسات را طی یک الی دو هفته بعد از زایمان تجربه می‌کنند که اصطلاحاً به آن «غم و اندوه بعد از زایمان» گفته می‌شود. اما در بسیاری از مادران این علائم بیشتر از دو هفته باقی می‌ماند که در این صورت به آن افسردگی پس از زایمان گفته می‌شود. مدت زمان افسردگی بعد از زایمان طولانی‌تر است و درمان آن به مشاوره فردی یا دارو درمانی احتیاج دارد.

جدول خلاصه اطلاعات افسردگی بعد از زایمان

زمان شروع	معمولاً ۱ تا ۶ هفته بعد از زایمان شروع می‌شود، اما ممکن است تا یک سال پس از تولد نیز بروز کند.
عوامل تشدید کننده	سابقه افسردگی، نبود حمایت عاطفی، مشکلات بارداری یا زایمان، کم‌خوابی، استرس بالا، مشکلات شیردهی
اثرات طولانی‌مدت	اختلال در رابطه مادر و نوزاد، مشکلات زناشویی، اثر منفی بر رشد عاطفی و رفتاری کودک.
روش های درمانی	روان‌درمانی (به‌ویژه CBT)، دارودرمانی ایمن در شیردهی، گروه‌درمانی، اصلاح سبک زندگی.
نقش همسر	حمایت عاطفی، کمک در مراقبت از نوزاد، تشویق به درمان و تنها نگذاشتن مادر نقش کلیدی دارد.

افسردگی بعد از زایمان چقدر طول میکشد؟

بطور کلی نمی توان پاسخ قطعی برای اینکه افسردگی چند ماه طول میکشد پیدا کرد. مطالعه‌ای که در سال ۲۰۱۴ انجام شده بود نشان داد که در بسیاری از بیماران، علائم افسردگی با گذشت سه الی شش ماه پس از بروز اولیه از بین می‌روند.

با این حال در این مطالعه دیده شد که در عین حال موارد زیادی هم وجود دارد که بعد از شش ماه بهبود نیافته‌اند. حدود سی الی پنجاه درصد از موارد مورد مطالعه بعد از یک سال هنوز هم دارای علائم افسردگی بعد از زایمان بودند. همچنین کمتر از نیمی از خانم‌های مورد مطالعه بعد از گذشت سه سال از تولد، هنوز هم دچار افسردگی بعد از زایمان بودند.همچنین در پاسخ به اینکه افسردگی بعد زایمان چقدر طول میکشد خوب است که ریسک فاکتورهایی که میتوانند در تقویت یا تشدید این افسردگی نقش داشته باشند را شناسایی کرده و تلاش کنید این موارد را کنترل کنید. 

افسردگی بعد از زایمان چیست؟

افسردگی بعد از زایمان ترکیب پیچیده‌ای از تغییرات فیزیکی، احساسی و رفتاری است که برخی خانم‌ها بعد از زایمان آن را تجربه می‌کنند. افسردگی پس از زایمان نوعی افسردگی اساسی است که طی ۴ هفته پس از زایمان آغاز می‌شود. تشخیص این نوع افسردگی براساس شدت آن و همچنین فاصله زمانی بین زایمان و شروع علائم افسردگی انجام می‌شود.

زمانی که مادر فرزند خود را به دنیا می‌آورد تغییرات شیمیایی، اجتماعی و روانی بسیاری در او ایجاد می‌شود. در واقع وقتی از این نوع افسردگی صحبت می‌شود به طیف گسترده‌ای از تغییرات فیزیکی و احساسی اشاره می‌شود که مادر آن‌ها را تجربه می‌کند.

افت میزان هورمون‌ها بعد از زایمان می‌تواند باعث بروز افسردگی شود. در طول دوران بارداری میزان هورمون‌های «استروژن» و «پروژسترون» چندین برابر می‌شود و طی ۳ روز بعد از زایمان به شدت افت کرده و به مقدار قبل از بارداری می‌رسد.

علاوه بر تغییرات هورمونی یاد شده، تغییرات روانی هم که به دنبال تولد نوزاد ایجاد می‌شوند می‌توانند خطر افسردگی را افزایش دهند. بسیاری از مادران احساس غم و اندوه بعد از زایمان را تجربه می‌کنند که کمتر از دو هفته طول می‌کشد. از هر ۱۰ نفر ۱ نفر دچار مشکلات روحی جدی‌تر و افسردگی بعد از زایمان می‌شود.

بطور کلی تعداد قابل توجهی از مادران ممکن است با تولد فرزند درگیر افسردگی شوند و خلق پایینی را تجربه کنند. ممکن است که مادر علائم زیر را در خود ببیند:

• از دست دادن اشتها
• گریه بیش از حد
• خستگی
• بی خوابی
• اضطراب و حملات اضطرابی
• احساس عصبانیت، ناامیدی یا شرم

این موارد اگر به مدت حداقل ۲ هفته ادامه پیدا کنند میتوان احتمال داد که مادر علائم افسردگی بعد از زایمان را از خود نشان میدهد و درگیر افسردگی شده است. علت به وجود آمدن افسردگی بعد از زایمان به طور دقیق مشخص نیست؛ اما مثل سایر انواع افسردگی، دلایل متعددی می‌توانند در ایجاد آن نقش داشته باشند. دوره بعد از زایمان شرایط بسیار حساسی را برای یک زن ایجاد می‌کند. تحت این شرایط بسیاری از محرک‌های ایجاد افسردگی مثل تغییرات هورمونی، استرس بالا و تغییرات بزرگ در زندگی همگی با هم رخ می‌دهند.

برای مثال:

• مادری که به تازگی زایمان کرده است دیگر نمی‌تواند به اندازه قبل بخوابد.
• تغییرات هورمونی زیادی در در بدن مادر ایجاد می‌شود.
• در این دوره بدن مادر در حال بازیابی قوای از دست رفته خود در اثر زایمان، مداخلات پزشکی یا جراحی است.
• مسئولیت‌ها و چالش‌های جدیدی در زندگی مادر به وجود می‌آید.
• ممکن است مادر احساس منزوی شدن، تنهایی و سردرگمی کند.

‌

مطلب مرتبط: افسردگی بعد از زایمان | علائم افسردگی بعد از زایمان چیست؟

‌

‌

در اینجا لازم است اشاره کنیم که افسردگی بعد از زایمان را می‌توان درباره مادرانی هم که سقط جنین داشته‌اند به کار برد. تجربه سقط جنین می‌تواند اثرات فیزیکی و روانی متعددی را روی مادران بگذارد و حتی باعث ایجاد افسردگی شود.

همچنین مردان هم ممکن است به افسردگی بعد از زایمان دچار شوند. با اینکه مردان تغییرات فیزیکی حاصل از زایمان را درک نمی‌کنند اما می‌توانند تغییرات به وجود آمده در زندگی روزمره‌شان را ببینند. طبق مطالعه‌ای که در سال ۲۰۱۰ انجام شده است حدود ده درصد پدران طی سه الی شش ماه بعد از زایمان همسرانشان به افسردگی دچار می‌شوند. بنابراین وقتی از مدت زمان افسردگی بعد از زایمان صبحت می‌کنیم نباید از افسردگی مردان پس از زایمان نیز غافل شویم.

علائم افسردگی بعد از زایمان

افسردگی بعد از زایمان هم مانند دیگر بیماری‌ها علائمی دارد. اگر شما حداقل پنج مورد از این علائم را برای مدت زمان دو هفته داشته باشید، برای درمان باید به پزشک مراجعه کنید. از جمله این علائم عبارتند از:

• احساس برانگیختگی، غم، اندوه، ناراحتی
• بی علاقگی به نوزاد 
• ناتوانی در مراقبت از نوزاد 
• عدم توانایی در تصمیم‌گیری 
• وسواس بی از اندازه 
• کناره‌گیری از دوستان و خانواده 
• حس ترس بی دلیل و ترس نسبت به هر چیزی 
• حواس پرت شدن و داشتن افکار منفی 
• حس بی ارزش بودن 
• عدم توانایی در مواجه شدن با مشکلات 
• از دست دادن اشتها 
• اختلال در خواب 
• گربه‌های بی دلیل 

افسردگی بعد از زایمان از کی شروع میشود؟

 در گام اول اگر بدانید که افسردگی بعد زایمان کی شروع میشود یا افسردگی بعد از زایمان تا کی ادامه دارد، میتوانید پیشگیری های لازم را انجام دهید یا با آگاهی از این پروسه بهتر در مسیر بهبودی گام بردارید. افسردگی ممکن است بلافاصله بعد از زایمان به وجود بیاید؛ اما از آنجا که احساس ناراحتی، خستگی و خلق پایین در روزهای ابتدایی پس از زایمان طبیعی انگاشته می‌شود، اغلب خانم‌ها دیر متوجه بروز افسردگی در خود می‌شوند. در واقع بعد از یک الی دو هفته پس از زایمان و پایدار بودن علائم افسردگی، مادر و اطرافیانش می‌فهمند که مسئله‌ای جدی‌تر از خستگی در حال رخ دادن است.

شروع مدت زمان افسردگی بعد از زایمان در بسیاری از خانم‌ها حدود ۴ الی ۶ هفته پس از تولد است؛ اما بروز آن تا یک سال پس از تولد هم دور از انتظار نیست. بنابراین اگر در این بازه زمانی علائم افسردگی بعد از زایمان را در خود مشاهده کردید آن‌ها را نادیده نگیرید.

طولانی شدن مدت زمان افسردگی بعد از زایمان

طول دوره افسردگی بعد زایمان در هر شخص متفاوت است. وجود برخی عوامل خطر می‌تواند باعث طولانی‌تر شدن روند درمان افسردگی بعد از زایمان شود. شدت علائم و فاصله زمانی بین بروز علائم تا شروع درمان هم در مدت زمان افسردگی بعد از زایمان موثر هستند.

عواملی که باعث طولانی شدن افسردگی بعد زایمان می‌شوند عبارتند از:

• سابقه ابتلا به افسردگی یا سایر بیماری های روانی
• مشکلات شیردهی
• وجود مشکل در روند بارداری یا زایمان
• عدم دریافت حمایت عاطفی از خانواده، همسر و دوستان
• همزمانی تغییرات بزرگ در زندگی (مثل از دست دادن یا تغییر شغل) با دوران بعد از زایمان
• سابقه ابتلا به افسردگی بعد از زایمان در بارداری‌های قبلی

هیچ فرمول خاصی وجود ندارد که طبق آن بتوان گفت یک فرد حتماً دچار افسردگی پس از زایمان می‌شود یا به طور دقیق مدت زمان آن را تعیین کرد. اما با درمان سریع (و به موقع) می‌توان این مشکل را رفع کرد.

انواع افسردگی بعد از زایمان

انواع حالت های افسردگی بعد زایمان را می‌توان در سه گروه زیر خلاصه کرد:

۱- اندوه بعد از زایمان

احساس غم و اندوه بعد از زایمان را بسیاری از مادران در روزهای ابتدایی تولد نوزاد خود تجربه می کنند. نوسانات خلقی (مثلاً احساس خوشحالی زیاد و بعد احساس غم شدید)، گریه کردن بی دلیل، بیتابی، کاهش صبر و تحمل، خلق تحریک پذیر، اضطراب، احساس غم و تنهایی در این دوران تجربه می‌شوند.

این علائم بین چند ساعت تا حداکثر دو هفته بعد از زایمان پایدار هستند. اندوه بعد از زایمان معمولاً خود به خود بهبود یافته و احتیاج به کمک حرفه‌ای ندارد. صحبت کردن با سایر مادران و شرکت در برنامه‌های گروهی می‌تواند به مادر در سپری کردن این دوران کمک کند.

۲- افسردگی بعد از زایمان

افسردگی بعد زایمان چند روز یا حتی چند ماه بعد از تولد نوزاد ایجاد می‌شود. علائم آن بسیار شبیه به اندوه بعد از تولد است (احساس غم، اضطراب، تحریکی پذیری بالا، یاس و ناامیدی) اما شدت آن‌ها بسیار بیشتر است. افسردگی زایمان می‌تواند توانایی مادر را در انجام فعالیت‌های روزمره‌اش محدود کند.

اگر علائم افسردگی بعد زایمان را در خود یا اطرافیانتان مشاهده می کنید لازم است با پزشک خود صحبت کنید. پزشک علائم را بررسی و درمان مناسب را تجویز می‌کند. مشاوره رواندرمانی و دارو می‌توانند روند پیشرفت بیماری را متوقف کنند. در صورتی که افسردگی درمان نشود علائم آن شدت یافته و وضعیت بیمار بدتر می‌شود.‌

۳- روان پریشی بعد از زایمان

«روانپریشی بعد زایمان» یا «سایکوز بعد از زایمان» (Postpartum Psychosis) یک بیماری ذهنی خطرناک است که می‌تواند طی سه ماه بعد از تولد ایجاد شود. افراد مبتلا به سایکوز ارتباط خود را با دنیای واقعی از دست می‌دهند، ممکن است صداهای غیر واقعی بشنوند یا دچار هذیان و توهم شوند.

سایر علائم این بیماری عبارتند از:

• بی خوابی
• احساس عصبانیت
• بی قراری
• احساسات و رفتارهای عجیب
• توهم دیداری (در موارد نادر)

خانم‌هایی که به جنون پس از زایمان مبتلا می‌شوند باید به سرعت درمان (اغلب درمان دارویی) دریافت کنند. گاهی این خانم‌ها به علت خطر آسیب به خود یا دیگران نیاز به بستری در بیمارستان دارند.

تاثیر طولانی شدن مدت زمان افسردگی بعد از زایمان

تا اینجا متوجه شده‌اید که افسردگی بعد از زایمان می‌تواند باعث بروز علائمی شود که تجربه آن‌ها سخت است و حتی باعث آسیب زدن به ارتباط زناشویی‌تان شود. همچنین اطرافیان و دوستانتان احتمالاً متوجه می‌شوند که شما مثل قبل رفتار نمی‌کنید؛ اما نمی‌دانند که مشکل کجاست یا باید چطور با شما رفتار کنند.

افسردگی می‌تواند ارتباط روانی مادر و نوزاد تازه متولد شده و نحوه مراقبت از او را تحت تاثیر قرار دهد. همچنین ارتباط مادر با فرزندان قبلی هم در اثر افسردگی مخدوش می‌شود. برخی مطالعات نشان داده‌اند که افسردگی بعد از زایمان مادر می‌تواند در دراز مدت روی رشد عاطفی و اجتماعی کودک اثر منفی بگذارد. در یک مقاله معتبر منتشر شده در سال ۲۰۱۸ ثابت شد که کودکان مادرانی که سابقه ابتلا به افسردگی بعد از زایمان را داشتند بیش از سایرین در معرض ابتلا به مشکلات رفتاری و افسردگی در سنین نوجوانی قرار داشتند.

‌تشخیص افسردگی بعد از زایمان

افرادی که در سال اول زایمان برای بیش از ۲ هفته علائم افسردگی پس از زایمان را تجربه کرده‌اند، باید برای غربالگری افسردگی پس از زایمان به یک روانپزشک مراجعه کنند. یک روانپزشک با بررسی سوابق پزشکی و معاینه روحی و روانی فرد، افسردگی پس از زایمان را درمان می‌کند. روانپزشکان پیرامون موضوعات زیر از مراجعه کننده سوالاتی می‌پرسند:

• علائم افسردگی
• اختلال در الگوهای خواب
• احساس کاهش انرژی
• احساس تحریک پذیری

یک روانپزشک سایر عوامل خطر افسردگی و شرایط مرتبط را هم شناسایی می‌کند. این موارد عبارتنداز:

• رویدادهای استرس زا اخیر زندگی
• سابقه افسردگی
• عوامل استرس‌زا بیرونی
• سابقه دارویی

برخی مواقع روانپزشک یک آزمایش خون برای تشخیص تیروئید یا کمبود مواد مغذی تجویز می‌کند. این دو عارضه ممکن است در شدت افسردگی نقش داشته باشند.

علت افسردگی بعد از زایمان چیست؟

افسردگی بعد از زایمان یکی از شایع‌ترین اختلالات روانی در مادران است که معمولاً در هفته‌ها یا ماه‌های ابتدایی پس از تولد نوزاد بروز می‌کند. این اختلال می‌تواند دلایل متعددی داشته باشد و معمولاً نتیجه‌ی ترکیبی از عوامل جسمی، روانی و اجتماعی است.

تغییرات هورمونی شدید پس از زایمان

یکی از مهم‌ترین علل افسردگی بعد از زایمان، افت ناگهانی هورمون‌های استروژن و پروژسترون پس از تولد نوزاد است. این تغییرات سریع هورمونی می‌توانند تعادل شیمیایی مغز را بر هم بزنند و باعث بروز علائمی مانند غمگینی، اضطراب، بی‌انگیزگی و نوسانات خلقی شوند.

کمبود خواب و خستگی شدید

مراقبت از نوزاد، به‌ویژه در ماه‌های اول، باعث بی‌خوابی مداوم و خستگی جسمی و ذهنی می‌شود. کمبود خواب یکی از عوامل شناخته‌شده در تشدید افسردگی بعد از زایمان است و می‌تواند توانایی مادر در کنترل احساسات را کاهش دهد.

فشارهای روانی و مسئولیت‌های جدید

تغییر ناگهانی سبک زندگی، مسئولیت مراقبت از نوزاد و نگرانی درباره سلامت کودک می‌تواند فشار روانی زیادی ایجاد کند. برخی مادران احساس می‌کنند آمادگی کافی برای مادر شدن ندارند که این موضوع می‌تواند به احساس گناه، ناکارآمدی و افسردگی منجر شود.

سابقه افسردگی یا اختلالات روانی

زنانی که پیش از بارداری یا در دوران بارداری سابقه افسردگی، اضطراب یا اختلالات خلقی داشته‌اند، بیشتر در معرض افسردگی پس از زایمان قرار دارند. سابقه خانوادگی افسردگی نیز می‌تواند نقش مؤثری داشته باشد.

 نبود حمایت عاطفی و اجتماعی

کمبود حمایت از سوی همسر، خانواده یا اطرافیان یکی دیگر از علل مهم افسردگی بعد از زایمان است. احساس تنهایی، درک نشدن یا نداشتن کمک کافی در مراقبت از نوزاد می‌تواند این اختلال را تشدید کند.

مشکلات جسمی بعد از زایمان

دردهای پس از زایمان، تغییرات ظاهری بدن، مشکلات شیردهی یا عوارض زایمان (مانند زایمان سخت یا سزارین) نیز می‌توانند بر سلامت روان مادر تأثیر منفی بگذارند و زمینه‌ساز افسردگی شوند.

‌آیا افسردگی بعد از زایمان درمان دارد؟

مهم است بدانید که شما در ایجاد این شرایط مقصر نیستید و تنها باید به دنبال کمک گرفتن از یک روانشناس یا روانپزشک باشید تا مدت زمان افسردگی بعد از زایمان را کوتاه‌تر و آسیب‌های ناشی از آن را کمتر کنید.

بسیاری از افرادی که دچار علائم افسردگی بعد از زایمان می‌شوند با درمان به موقع و حرفه‌ای می‌توانند بهبود پیدا کنند. تشخیص به موقع این بیماری نقش مهمی را در درمان سریع آن ایفا می‌کند. در صورتی که بعد از گذشت دو هفته از زایمان علائم‌تان از بین نرفت نیازی نیست تا موعد بعدی مراجعه به پزشک صبر کنید و سریع‌تر با پزشک‌تان صحبت کنید.

در واقع اگر بعد از گذشت دو هفته همچنان علائم افسردگی را در خود مشاهده می‌کنید باید خوشحال باشید. چون حالا حداقل می‌دانید که به افسردگی بعد زایمان دچار شده‌اید و می‌توانید سریع‌تر نسبت به درمان آن اقدام کنید.

زمانی که با پزشک یا روانشناس درباره علائمتان صحبت می‌کنید صادق باشید. صحبت کردن درباره احساسات منفی که مادر شدن برایتان به وجود آورده سخت است و افشای این احساسات و آنچه که شما در حال دست و پنجه نرم کردن با آن هستید ترسناک به نظر می‌رسد. با این حال هرچه در این مورد صادقانه‌تر رفتار کنید بهتر است و متخصص سریع‌تر می تواند به شما کمک کند.

درمان افسردگی بعد از زایمان

فارغ از اینکه افسردگی بعد از زایمان چقدر طول میکشد، ذکر این نکته بسیار اهمیت دارد که افسردگی از جمله بیماری‌هایی است که در صورتی که درمان نشود می‌تواند وخیم شده و عوارض بسیاری را برای فرد به همراه داشته باشد. درمان افسردگی پس از بارداری یکی از مهم‌ترین عواملی است که می‌تواند به روی سلامت نوزاد و مادر تاثیر بگذارد.
راه‌های درمانی مختلف چون مشاوره، طب سنتی، دارو درمانی وجود دارد. برای درمان افسردگی ابتدا باید با پزشک روانشناس یا یک مشاور صحبت کنید، در صورتی که پزشک نتواند موجب بهبودی افسردگی شما شود، می‌توانید از دارو درمانی کمک بگیرد. 

البته استفاده از دارو درمانی برای مادران باردار و شیرده می‌تواند بسیاری خطرناک باشد. مصرف این داروها علاوه بر عوارضی که به روی بدن مادر خواهد داشت، می‌تواند سلامت نوزاد و جنین را تحت تاثیر خود قرار دهد. با وجود اینکه مقدار بسیار کمی از داروها از طریق شیر مادر به نوزاد منتقل می‌شود اما همین موضوع می‌تواند یک امر بسیار خطرناک و غیر قابل چشم‌پوشی باشد. اما داروهایی وجود دارند که مصرف آن‌ها می‌تواند برای مادران باردار و شیرده کم خطرتر باشد. مهارکننده‌های انتخابی بازجذب سروتونین، نوراپی نفرین، داروهای ضدافسردگی سه حلقه‌ای از ایمن‌ترین و بهترین داروهایی هستند که ضرر و عوارض بسیار کمی برای مادران باردار و شیرده دارد.
حدالامکان برای درمان افسردگی پس از زایمان سعی کنید از مصرف دارو بپرهیزید، هرچند که برخی داروها عوارض بسیار کمی دارند اما می‌توانند در خواب نوزاد، تحریک پذیر بودن نوزاد و… تاثیر بسیاری بگذارند. 

درمان‌های مختلفی برای افسردگی بعد از زایمان وجود دارد. ممکن است در افراد مختلف روان درمانی، دارو درمانی و یا ترکیبی از هر دو مد نظر باشد. همچنین ایجاد تغییراتی در سبک زندگی می‌تواند مدت زمان افسردگی بعد از زایمان را کوتاه‌تر کند.

درمان‌های موجود برای افسردگی عبارتند از:

داروهای افسردگی پس از زایمان

پزشکان برای درمان افسردگی پس از زایمان از داروهای ضد افسردگی استفاده می‌کنند. مصرف این داروها موجب بهبود علائم ناشی از افسردگی پس از زایمان می‌شود. برای رسیدن به نتیجه اولیه باید ۶ تا ۸ هفته از مصرف داروها زمان بگذرد تا به نتیجه مطلوب رسید. برخی پزشکان داروهای ضدافسردگی مختلفی را با دوز پایین روی بیمار تست می‌کنند.

• یکی از داروهای رایج ضدافسردگی مهارکننده‌های انتخابی بازجذب سروتونین (SSRIs) است. این داروها در مقایسه با سایر داروهای ضدافسردگی چون پاروکستین (پاکسیل)، فلوکستین (پروزاک) و سرترالین (زولوفت) عوارض بسیار کمتری دارند. داروهای ضد افسردگی غیرمعمول چندین انتقال‌دهنده عصبی را در مغز هدف قرار می‌دهند که بر خلق و خوی فرد تأثیر می‌گذارند. این داروها ممکن است به درمان افسردگی که به SSRI ها پاسخ نمی‌دهد کمک کنند. نمونه‌هایی از داروهای ضد افسردگی غیر معمول عبارتنداز: بوپروپیون (ولبوترین)، ترازودون (Desyrel) و نفازودون (Serzone).
• دو دسته از داروهای قدیمی ضد افسردگی داروهای سه حلقه‌ای و مهارکننده‌های مونوآمین اکسیداز هستند. مصرف این داروها امروزه رایج نیست.
• Brexanolone: تنها روانپزشکان قادرند که این دارو را برای درمان افسردگی پس از زایمان تجویز کنند. مصرف این دارو زمانی توصیه می‌شود که بدن به سایر روش‌های درمانی پاسخ مثبتی ندهد.

همه داروهای ضد افسردگی با عوارض جانبی همراهند، شدت این عوارض به دوز مصرفی دارو بستگی دارد. از مهم‌ترین عوارض جانبی داروهای ضد افسردگی می‌توان به احساس بی‌قراری یا اضطراب، مشکلات گوارشی و سردرد اشاره کرد. مادران شیرده هم می‌توانند با مشورت پزشک از این داروها استفاده کنند. در ادامه با سایر روش‌های درمان افسردگی پس از زایمان آشنا خواهید شد:

هورمون درمانی

پس از زایمان، سطح هورمون‌های جنسی استروژن و پروژسترون به طور چشمگیری کاهش می‌یابد. طبق نظر پزشکان و محققان تغییر ناگهانی هورمون‌ها می‌تواند در شدت افسردگی پس از زایمان نقش مهمی داشته باشد. از این رو می‌توان برای درمان افسردگی پس از زایمان از هورمون درمانی را انتخاب کرد. اما این روش هم مانند سایر روش‌های درمان افسردگی پس از زایمان دارای عوارض جانبی هستند:

• تغییر وزن
• تهوع و استفراغ
• گرفتگی شکم
• میگرن و سردرد
• تغییرات در ترشحات واژن
• ریزش مو
• فشار خون بالا
• بزرگ شدن فیبروم‌های رحمی
• عفونت‌های قارچی واژن

درمان شناختی رفتاری (CBT)

مطالعات پزشکی نشان داده‌ است که درمان شناختی رفتاری (CBT) می‌تواند علائم افسردگی پس از زایمان را به طور قابل توجهی کاهش دهد. در افراد مبتلا به افسردگی پس از زایمان، درمان CBT در کنار دارودرمانی یک گزینه مناسب و سازگار برای بهبود این عارضه است.

CBT شامل یادگیری و استفاده از تکنیک‌ها و استراتژی‌هایی است که فرد را قادر می‌سازد الگوهای تفکر خود را تغییر دهد. در این روش می‌توانید تحریف‌ها را در تفکر تشخیص دهید، از مهارت‌ حل مسئله برای کنار آمدن با موقعیت‌های دشوار استفاده کنید و اعتماد بیشتری نسبت به توانایی‌های خود ایجاد کنید.

 عوارض قرص افسردگی بعد از زایمان

داروهای ضدافسردگی برای مادران باردار هم دارای عوارض و معایب بسیاری است. البته نمی‌توان گفت که بی عارضه هستند، هرچند ضعیف باشند اما عوارض خاص خود را دارند. از جمله عوارض داروهای ضد افسردگی برای مادران باردار می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• سرگیجه، سردرد و حالت تهوع شدید 
• بی حال شدن و کرختی بدن 
• بی خوابی و اختلال خواب 
• تغییر عادات غذایی 
• مشکلات جنسی در بدن 
• خشکی دهان و خواب آلودگی 

تاثیر افسردگی بر شیردهی مادر

تغذیه نوزاد زمانی می‌تواند کامل باش و موجب رشد اصولی و درست نوزاد شود که از شیر مادر تغذیه کند. اما آیا افسردگی پس از زایمان می‌تواند به روی شیردهی مادران تاثیرگذار باشد؟ برای پاسخ به این سوال باید ابتدا با دو هورمون مهمی که در بدن مادران نقش تولید شیر را دارند آشنا شوید. این دو هورمون پرولاکتین و اکسی توسین نام دارد. 

• پرولاکتین: پرولاکتین یک هورمون از جنس پروتئین است که مقدار ترشح آن در زمان بارداری و شیردهی به شدت افزایش پیدا می‌کند. این هورمون از غده هیپوفیز بدن ترشح می‌شود و در ساعات ۳ شب تا ۸ صبح به بالاترین میزان خود می‌رسد. مکیدن سینه توسط نوزاد موجب آزاد شدن این هورمون در بدن می‌شود. 
• اکسی توسین: این هورمون وظیفه حرکت شیر به سمت سینه‌ها را به عهده دارد و از طرفی می‌تواند خونریزی حین زایمان را کنترل کند. 

حال باید بگوییم که افسردگی به هیچ عنوان نمی‌تواند موجب کاهش مقدار شیر موجود در بدن شود. بلکه افسردگی در مادران باردار می‌تواند موجب آزاد شدن هورمون‌های دیگری در بدن شود. هورمون آدرنالین زمانی که افزایش پیدا کند می‌تواند موجب کاهش تولید اکسی توسین شود، از این رو شیر کمتری به سمت سینه‌ها هدایت خواهد شد. تنها تاثیر افسردگی به روی شیردهی مادران تنها این مورد است. 

مواد غذایی برای درمان افسردگی بعد از زایمان

داشتن یک برنامه تغذیه مناسب، می‌تواند موجب بهبود افسردگی بعد از زایمان فرد شود. البته این راه تنها عامل درمان افسردگی نیست، بلکه راه‌های بسیاری برای درمان افسردگی بعد از زایمان وجود دارد که تغذیه مناسب و برنامه غذایی اصولی یکی از این راه‌ها است. اما در تهیه برنامه غذایی خود باید به چند نکته که می‌تواند موجب بهبودی حال شما شود توجه کنید. 

• اسیدهای چرب امگا۳: اسیدهای چرب موجود در مواد غذایی چون آجیل‌ها، ماهی، دانه‌ها و.. می‌توانند یک منبع غنی و مناسب برای اسید چرب مورد نیاز بدن باشد. این اسیدهای چرب به حفظ سلامت و بهبود عملکرد سیستم‌های قلبی و عروقی کمک بسیاری می‌کنند. از دیگر موادغذایی که می‌تواند مصرف آن علاوه بر تامین امگا ۳ بدن مادران از افسردگی پس از زایمان جلوگیری کند می‌توان به ماهی سالمون، بذر کتان، روغن گردو، روغن کانولا، شاه ماهی و… اشاره کرد. 
• مصرف پروتئین: مصرف پروتئین و گنجاندن آن در برنامه غذایی مادران نقش بسیاری مهمی در بروز علائم افسردگی پس از زایمان دارد. در واقع خوردن مقداری پروتئین در طول روز می‌تواند در تثبیت قند خون بدن و تولید سروتونین تاثیرگذار باشد. به همین دلیل بهتر است مصرف مرغ، گوشت، ماهی، کربوهیدرات‌ها و… را در برنامه غذایی خود قرار دهید. این مواد باعث می‌شود تا ترشح سروتونین که یک نقش آرامبخش در بدن را دارد، افزایش پیدا کند.
  معمولا مقدار پروتئین مورد نیاز هر کسی به وزن بدنش بستگی دارد. از جمله منابع سرشار از پروتئین می‌توان به لوبیا پخته،گوشت، کره بادام زمینی، ماهی، شیر، پنیر و… اشاره کرد. 
• نوشیدن مایعات: هرچه بدن کم آب‌تر باشد احتمال بروز افسردگی هم افزایش پیدا می‌کند. در واقع با کم آب شدن بدن میزان استرس، خستگی و اضطراب فرد کاهش افزایش پیدا می‌کند و همین امر می‌تواند منجر به افسردگی فرد شود. بدن مادران باردار و مادرانی که تازه زایمان کرده‌اند به روزانه ۱۳ لیوان آب نیاز دارد. در صورت تامین آب بدن، علائم افسردگی کمتر ظاهر می‌شوند و قطعا شدت بسیار کمتری دارند.
• کاهش مصرف الکل و کافئین: مصرف بی رویه الکل و مشروبات الکلی می‌تواند نقش بسیار مهمی در افسردگی افراد داشته باشند. از طرفی اگر در مصرف نوشیدنی ‌های حاوی کافئین هم زیاده‌روی کنید، احتمال ابتلا به افسردگی در شما افزایش پیدا می‌کند. سعی کنید حدالامکان مصرف نوشیدنی‌های کافئین دار خود را کاهش دهید. 
• مصرف شکلات تلخ: اگر خسته شده‌اید و انرژی خود را از دست داده‌اید، شکلات تلخ می‌تواند کالری زیادی را وارد بدنتان کند. مصرف شکلات همراه با چای یا قهوه می‌تواند انرژی از دست رفته شما را بازگرداند. 
• مصرف ویتامین: مصرف ویتامین‌ها تا چند هفته پس از زایمان می‌تواند در تغذیه فرد و داشتن یک برنامه غذایی کامل، کمک بسیاری کند. مصرف این مکمل‌ها و ویتامین‌ها می‌تواند آهن و مولتی ویتامین‌های بسیاری را به بدن شما برساند. آنتی اکسیدان‌ها، آهن، ویتامین‌های A، C، B و… می‌تواند نیازهای بدن شما را تامین کند. اما با این وجود نمی‌تواند جایگزین کاملی به جای مصرف میوه و سبزیجات باشد.

اسیدهای چرب امگا۳	بهبود عملکرد سیستم عصبی و قلبی، افزایش سلامت مغز
مصرف پروتئین	تثبیت قند خون، افزایش ترشح سروتونین، آرام‌بخشی
نوشیدن مایعات	کاهش استرس، خستگی و اضطراب
کاهش مصرف الکل و کافئین	پیشگیری از افزایش افسردگی
مصرف شکلات تلخ	افزایش انرژی و رفع خستگی
مصرف ویتامین و مکمل‌ها	تامین نیازهای بدن، تقویت سیستم ایمنی و روانی

درمان گیاهی افسردگی بعد از زایمان

با وجود اینکه هنوز هم بسیاری از مردم به داروهای گیاهی اطمینان ندارند، طب سنتی استفاده از این داروها را در مواردی که بیماری حاد نباشد به مصرف داروهای شیمیایی ترجیح می‌دهند. برخی از خواص این گیاهان دارویی تایید شده هستند و می‌توان برای دوران بارداری که یک برهه خاص در زندگی هر زنی است، استفاده شوند. اما باید برای درمان گیاهی افسردگی بعد از زایمان از چه داروهای گیاهی استفاده کرد:

• ریشه سنبل‌الطیب
  سنبل‌الطیب می‌تواند به درمان استرس، بی‌خوابی، افسردگی پس از زایمان و.. کمک بسیاری کند. با خواص درمان بالایی که دارد می‌تواند موجب فروکش کردن استرس و عصبانیت فرد شود. 
• بابونه
  دمنوش بابونه می‌تواند با متعادل کردن هورمون‌های بدن، به درمان افسردگی پس از زایمان کمک بسیاری کند. 
• رزماری
  رزماری از جمله گیاهانی است که علاوه بر درمان افسردگی پس از زایمان می‌تواند سردرد و دردهای میگرنی را هم درمان کند. 
• آویشن
  آویشن که یک گیاه معطر بوده سرشار از لیتیوم و تریپتوفان است. از این رو می‌تواند یک دارو آرامبخش برای افرادی باشد که از بی‌خوابی و نوسانات خلقی شدید رنج می‌برند. 
• زعفران
  زعفران یک ماده نشاط آور است که می‌تواند با تحریک مغز، میزان ترشح سروتونین را افزایش دهد. افزایش ترشح این ماده هم می‌تواند موجب شادی، نشاط و تثبیت خلق و خوی فرد شود. 

ریشه سنبل الطیب	کاهش استرس، بی‌خوابی، افسردگی پس از زایمان
بابونه	متعادل کردن هورمون‌ها و کاهش افسردگی بعد از زایمان
رزماری	کاهش افسردگی، درمان سردرد و میگرن
آویشن	کاهش بی‌خوابی و نوسانات خلقی
زعفران	افزایش ترشح سروتونین و بهبود خلق و خو

تاثیر همسر در کنترل و بهبودی افسردگی و اضطراب

نقش همسر در افسردگی پس از زایمان بسیار مهم و تاثیرگذار است. در واقع تنها رعایت نکات بسیار کوچک می‌توان به بهبود حال روحی و جسمی همسر خود بعد از زایمان کمک کنید. از جمله وظایف همسر در این زمان می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• سعی کنید نسبت به تغییرات بسیار کوچکی که در همسرتان می‌بینید هوشیار باشید. 
• برای درمان و مراجعه به روانشناس سعی کنید به موقع اقدام کنید. 
• در رابطه با مشکل به وجود آمده سعی کنید غیر مستقیم با او صحبت کنید. نباید او را مستقیم مورد خطاب قرار داد. 
• در این برهه زمانی همراه همسرتان باشید، رها کردن و تنها گذاشتن آن تنها می‌تواند موجب وخیم شدن اوضاع شود. 
• در امور بچه‌داری کمک او کنید تا او هم بتواند استراحت کند. 
• سعی کنید در رابطه با افسردگی پس از زایمان اطلاعات جامع‌تری را کسب کنید. 

مطلب مرتبط: درمان افسردگی در خانه | ۱۰ درمان خانگی افسردگی

 پیشگیری از افسردگی بعد از زایمان

افسردگی پس از زایمان یک عارضه شایع است و در برخی مواقع به طور کامل قابل پیشگیری و درمان نیست. اما دانستن علائم افسردگی پس از زایمان خالی از لطف نیست. شناخت این علائم می‌تواند به کاهش شدت این بیماری کمک بسیاری کند. برخی از مطالعات منبع معتبر نشان می‌دهد که مداخلات خاص، از جمله درمان با داروهای ضد افسردگی خاص و مواد مغذی در طول بارداری می‌تواند خطر ابتلا به افسردگی شدید پس از زایمان را کاهش دهد. علاوه بر این، شرکت در درمان بین فردی و درمان شناختی رفتاری در دوران بارداری می‌تواند خطر ابتلا به افسردگی پس از زایمان را کاهش دهد.

اما راه‌هایی وجود دارد که به کمک آن‌ها می‌توانید احتمال ابتلا به افسردگی پس از زایمان را کاهش دهید:

• قرار گرفتن در جمع دوستان و خانواده
• گذراندن کلاس‌های آموزشی قبل و بعد از زایمان
• استراحت کردن
• ورزش کردن روتین و روزانه
• داشتن برنامه غذایی اصولی و سازگار با بدن
• داشتن خواب کافی و استراحت عمومی
• کاهش مصرف الکل یا اجتناب از مصرف آن

راه های جلوگیری از افسردگی بعد از زایمان

اگر سابقه ابتلا به افسردگی را دارید در اولین مراجعه به پزشک برای مراقبت‌های بارداری یا پیش از اقدام به بارداری این مساله را با او در میان بگذارید.

در طول دوران بارداری پزشک علائم را تحت نظر می‌گیرد. افسردگی خفیف در بارداری را می‌توان به کمک گروه‌های حمایتی و رواندرمانی کنترل کرد. همچنین ممکن است پزشک تشخیص دهد که نیاز به دریافت درمان دارویی هم دارید.

بعد از تولد نوزاد پزشک شما را تحت نظر قرار می دهد تا علائم افسردگی را بررسی کند. هر چه زودتر تشخیص افسردگی انجام شود درمان را سریع‌تر می‌توان آغاز کرد. در صورتی که قبلاً هم سابقه ابتلا به افسردگی پس از زایمان داشتید پزشک درمان را به محض تولد نوزاد آغاز می‌کند.

راه مقابله با افسردگی پس از زایمان چیست؟

بارداری و مادر شدن کار آسانی نیست و باید برای این کار تمام جوانب را بررسی کنید. اگر افسردگی دارید بهتر است برای جلوگیری از پیشرفت آن و شدید‌ شدن این عارضه، نسبت به درمان آن اقدام کنید. مواردی وجود دارد که می‌توانید برای کمک به مقابله با افسردگی پس از زایمان انجام دهید:

• کسی را پیدا کنید که با او صحبت کنید. این شخص می‌تواند یک مشاوره، یک دوست یا حتی یکی از اعضای خانواده‌تان باشد.
• سعی کنید سالم غذا بخورید و زمانی برای ورزش اختصاص دهید.
• استراحت را در اولویت قرار دهید.
• با دوستان بیرون بروید یا تلفنی با آن‌ها صحبت کنید.
• زمانی را برای مراقبت از خود و انجام کارهایی که از آن لذت می‌برید، اختصاص دهید.
• در کارهای خانه کمک بگیرید.

آیا افسردگی بعد از زایمان میتواند بر سلامت جنین تاثیر بگذارد؟

بله، افسردگی پس از زایمان می‌تواند بر جنین تاثیرگذار باشد. پزشکان در زمان تجویز دارو، سعی می‌کنند داروهایی را برای مراجعه کننده تجویز کنند که کمترین عوارض و بیشترین فواید را برای مادر و جنین داشته باشد. تحقیقات پزشکان در این زمینه نشان می‌دهد که افسردگی پس از زایمان می‌تواند بعد از تولد جنین مشکلات بسیاری را به وجود آورد:

• ممکن است کودک در آینده نتواند به درستی با دیگران ارتباط برقرار کند.
• ممکن است کودک مشکلات رفتاری یا یادگیری پیدا باشد.
• کودک ممکن است در آینده با مشکلات بزرگی چون تغذیه و خواب روبه‌رو شود.
• این دسته از کودکان اضافه وزن اختلالات رشدی خواهند داشت.
• این دسته از کودکان نمی‌توانند علائم و نشانه‌های بیماری را به راحتی بروز دهند.
• کودک قادر نیست به راحتی مهارت‌های اجتماعی را یاد بگیرد.

آنچه از افسردگی بعد از زایمان آموختیم

مدت زمان افسردگی بعد از زایمان در بسیاری از موارد بیش از چند ماه طول نمی‌کشد. افسردگی می‌تواند تمام بدن را (نه فقط مغز) تحت تاثیر قرار دهد و بازگشت به زندگی قبلی زمانبر است. در صورتی که برای درمان افسردگی بعد از زایمان از روانشناس کمک بگیرید سریع‌تر می‌توانید به زندگی عادی خود بازگردید.

با اینکه وقتی افسرده هستید ارتباط برقرار کردن دشوار است، اما سعی کنید با همسر، یکی از اعضای خانواده، دوستان یا مشاورتان صحبت کنید و او را در جریان افسردگی خود قرار دهید. با اطرافیانتان درباره تاثیری که افسردگی روی کیفیت زندگی و توانایی‌تان در مراقبت از نوزاد گذاشته است صحبت کنید. به یاد داشته باشید که هر چه زودتر کمک بگیرید زودتر این دوران را طی خواهید کرد.