آیا دیدن خون باعث ضعف یا اضطراب شما میشود؟ آیا فکر جراحیهای پزشکی و پانسمان شما را آزار میدهد؟ شاید شما نیز بعضی افراد را دیده باشید که خون می بینند حالشان بد میشود و این سوال برایتان ایجاد شده چرا بعضی افراد با دیدن خون غش میکنند؟ یا خودتان جزو افرادی باشید که این سوال برایتان ایجاد شده چرا با دیدن خون حالم بد میشه یا چرا ترس از آزمایش خون دادن، دارم؟ جواب این است که ممکن است مبتلا به هموفوبیا باشید. هموفوبیا خون یا ترس از خون یک فوبیای خاص است. ترس از خون در فهرست جدید «فوبیای خاص» با مشخصات فوبیای تزریق خون در نسخه جدید دفترچه راهنمای تشخیصی و آماری اختلالات روانی(DSM-5) قرار دارد.
هموفوبیا میتواند علایمی را ایجاد کند که در اغلب موارد مشابه دیگر دیده نمیشود. البته برخی از افراد ممکن است گاهی در مورد خون احساس ناراحتی داشته باشند، اما هموفوبیا خون، به معنی ترس شدیدی است که از دیدن خون یا دادن آزمایشها و تزریقاتی که ممکن است در آن خون نقش داشته باشد، ایجاد میشود.
جدول خلاصه اطلاعات هموفوبیا خون
| هموفوبیا | فوبیای خون یعنی ترس شدید و غیرمنطقی از دیدن خون، جراحت، تزریق یا آزمایش خون؛ یکی از انواع فوبیای خاص در DSM-5. |
| علائم در کودکان | گریه، قایم شدن، ناسازگاری، اضطراب شدید؛ شروع رایج بین سنین ۷ تا ۱۶ سال. |
| عوارض و پیامدها | اجتناب از آزمایشهای مهم پزشکی، درمان نشدن بیماریها، ترس از دندانپزشکی، کاهش فعالیتهای روزمره، انزوا، احتمال بروز اضطراب اجتماعی یا آگورافوبیا. |
| چه زمان برای درمان اقدام باید کرد؟ | اگر ترس باعث پانیک، ناتوانی، اجتناب شدید یا ادامه بیش از ۶ ماه شود. |
هموفوبیا چیست؟
در پاسخ به اینکه هموفوبیا خون چیست یا فوبیای خون چیست باید گفت نوعی ترس شدید و غیرمنطقی از دیدن خون است که میتواند باعث علائمی مثل سرگیجه، تپش قلب، تهوع و حتی غش شود. بسیاری از افراد میپرسند چرا وقتی خون میبینم حالم بد میشه؟ یا چرا وقتی خون میبینم غش میکنم؟ پاسخ این است که مغز هنگام مواجهه با خون واکنش اضطرابی و افت ناگهانی فشار ایجاد میکند. افرادی که میگویند از آزمایش خون میترسم، معمولاً از درد یا سوزن نمیترسند؛ بلکه از خود دیدن خون دچار وحشت میشوند. به طور کلی در جواب اینکه فوبیای خون چیست، ترسی است که اغلب ریشه در تجربههای ناخوشایند گذشته، ژنتیک یا حساسیت شدید به نشانههای جسمانی دارد و با درمان صحیح کاملاً قابل کنترل است.
علائم فیزیکی فوبیای خون
- مشکل در تنفس
- ضربان قلب سریع
- سفتی یا درد در قفسه سینه
- لرزش
- سبکی سر
- احساس تهوع در زمان جراحت
- گرگرفتگی
- تعریق
ترس از خون منحصر به فرد است زیرا باعث ایجاد واکنشی به نام وازوواگال (نوعی ضعف است که در نتیجه تحریک عصب واگ ایجاد میگردد) میشود. براساس یک نظرسنجی در سال ۲۰۱۴، ۸۰ درصد از افراد مبتلا به هموفوبیا خون واکنش وازوواگال را تجربه کردهاند. شایان ذکر است که این واکنش با فوبیاهای خاص دیگر مشترک نیست.
علائم عاطفی ترس از خون
- احساس شدید اضطراب یا وحشت
- اجتناب از موقعیتهایی که در آن خون وجود دارد
- عدم توانایی در کنترل خود
- حس بیهوشی
- حس ناتوانی در برابر ترس خود
علائم روانی هموفوبیا خون
از علایم روانی که در ترس از خون ممکن است رخ دهد میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- احساس شدید اضطراب یا هراس
- نیاز بیش از حد برای فرار از موقعیتهایی که خون در آن دخیل است
- تحریف واقعیت
- حس از دست دادن کنترل
- احساس مرگ
- بیهوشی
علائم فوبیا خون در کودکان
کودکان علائم فوبیا را به اشکال مختلفی نشان میدهند. کودکان مبتلا به هموفوبیا خون ممکن است عصبانی باشند، گریه کنند و پنهان شوند. بهتر است کودکان را از موقعیتهایی که ممکن است خون در آن وجود داشته باشد، دور کنید.
فوبیا اغلب در دوران کودکی شروع میشود، فوبیا در کودکان خردسال به طور کلی حول چیزهایی مانند ترس از تاریکی، غریبهها، صداهای بلند یا هیولاها میچرخد. همانطور که کودکان بزرگتر میشوند بین سنین ۷ تا ۱۶ سال ترسها بیشتر حول محور آسیب جسمی یا سلامتی متمرکز میشوند، مانند فوبیای خون.
علت ترس از خون چیست؟
محققان تخمین میزنند که بین ۳ تا ۴ درصد از جمعیت، فوبیای خون را تجربه میکنند. این نوع فوبیا برای اولین بار در دوران کودکی، بین سنین ۱۰ تا ۱۳ سالگی ایجاد میشود. هموفوبیا خون ممکن است همراه با سایر اختلالات روان عصبی مانند آگورافوبیا، فوبیای حیوانات و اختلال هراس نیز رخ دهد. عامل ابتلا به فوبیای خون:
- ژنتیک: برخی از افراد بیش از دیگران به فوبیا مبتلا میشوند. ممکن است یک پیوند ژنتیکی وجود داشته باشد، یا ممکن است ذاتاً حساس یا احساساتی باشید.
- والدین مضطرب: ممکن است پس از مشاهده الگوی ترس، شما هم از آن بترسید. به عنوان مثال، اگر کودکی ببیند که مادرش از خون میترسد، ممکن است به ترس از خون نیز مبتلا شود.
- مراقبت بیش از حد والدین: برخی افراد ممکن است به دلیل مراقبت و حفاظت بیش از حد والدین، دچار اضطراب شوند.
- ضربه جسمی: رویدادهای استرس زا یا آسیب زا مانند خاطرات ترس از آزمایش خون ممکن است منجر به فوبیا شوند. در مورد خون، ممکن است مربوط به اقامت در بیمارستان یا صدمات جدی باشد.
مطلب مرتبط: ترس از آمپول یا سوزن هراسی چیست؟ درمان فوبیای آمپول
مطلب مرتبط: ترس از مرگ یا تاناتوفوبیا؛ علل، درمان و تفاوت آن با اضطراب مرگ
ترس از خون و رشته پزشکی
شاید برای برخی افراد بعد از اینکه فهمیدند هموفوبیا خون چیست، این سوال ایجاد شود آیا با ترس از خون میتوان در رشته پزشکی تحصیل کرد؟ کسی که ترس از خون یا هموفوبیا دارد هم میتواند وارد رشته پزشکی شود، چون این ترس نه دائمی است و نه غیرقابل درمان. بسیاری از دانشجویان در ابتدای مسیر حتی با دیدن صحنههای ساده پزشکی دچار اضطراب میشوند، اما با مواجهه تدریجی، آموزش عملی، عادت به محیطهای درمانی و تکنیکهای کنترل اضطراب بهمرور این ترس کاهش پیدا میکند. نکته مهم این است که هموفوبیا یک مانع قطعی برای پزشکی نیست؛ فقط نیاز به زمان و تمرین دارد. تجربه ثابت کرده افراد زیادی که ابتدا فکر میکردند «با ترس از خون نمیتونم پزشکی بخونم»، بعد از چند ماه حضور در محیط آموزشی کاملاً با این موضوع کنار آمدهاند و عملکرد بسیار خوبی هم دارند. بنابراین علاقه، پشتکار و مواجهه درست میتواند این فوبیا را کاملاً مدیریتپذیر کند.
عوارض ناشی از هموفوبیا خون
این موضوع میتواند طیف گستردهای از مشکلات را برای فرد در زندگی ایجاد کند که ممکن است باعث ایجاد محدودیت در زندگی یا حتی خطرناک باشد. به عنوان مثال در این افراد، ترس از آزمایش خون از ترس بیماری دیده میشود.
اگر از خون می ترسید، ممکن است تمایلی به معالجه آن نداشته باشید ولی به این نکته توجه کنید که ممکن است همین موضوع باعث شود شما آزمایشهای سالانه پزشکی را به تعویق بیاندازید یا از آنها دوری و از مواردی مانند جراحی و معالجه دندانپزشکی خودداری کنید. به عبارتی برای رفع ترس از آزمایش خون ممکن است این کار را بکنند که کلا از مراجعه به آزمایشگاه خودداری کنند و فکر میکنند بعد از مدتی این فوبیایشان با منطق سازی حل خواهد شد.
علاوه بر موارد فوق، ترس از خون ممکن است باعث شود فعالیتهایی که خطر آسیبدیدگی را دارند، انجام ندهید. ممکن است شما نتوانید در فعالیتهای خارج از منزل مانند پیادهروی، کوهنوردی، دوچرخه سواری و حتی دویدن شرکت کنید.
با گذشت زمان، چنین رفتارهای اجتنابی میتواند منجر به انزوا شود.
این موارد ممکن است در شما یک ترس اجتماعی یا در موارد شدیدتر آگورافوبی ایجاد و به روابط شما و اطرافیان لطمه وارد کرده و مشارکت شما را در فعالیتهای عادی روزمره زندگی دشوار کند.
تشخیص هموفوبیا
اگر مشکوک هستید که ممکن است هموفوبیا یا ترس از خون داشته باشید، به یک روانشناس خوب مراجعه کنید.
شایان ذکر است، تشخیص توسط روانشناس شامل استفاده از آمپول یا تجهیزات پزشکی نیست، بلکه کافی است که با روانشناس خود در مورد علایم خود و اینکه چه مدت آنها را تجربه کردهاید، صحبت کنید.
سابقه سلامت شخصی و خانوادگی خود را برای کمک به تشخیص درست ارائه دهید. اطمینان حاصل کنید که هر گونه افکار و یا علایم موجود در شما و همچنین هرگونه سوالات و یا نگرانیهایی که میخواهید در زمان مراجعه خود به روانشناس به او ارائه دهید را پیش از مراجعه یادداشت و ثبت نمایید.
روشهای درمان فوبیای خون
درمان فوری برای فوبیاهای خاص همیشه ضروری نیست، مخصوصا اگر چیزی که باعث ترس میشود، بخشی از زندگی روزمره نباشد. به عنوان نمونه، اگر شخصی ترس از مار داشته باشد، بعید به نظر میرسد که در طول زندگی خود دفعات زیادی با مارها مواجه شود که نیاز به درمان فوری داشته باشد. اما از آنجایی که هموفوبیا خون با سلامتی در ارتباط است و این افراد اگر برایشان مشکلی پیش آید چون ترس از آزمایش خون دارند، خوب است که به دنبال درمان قطعی فوبیا خون باشند.
یک درمانگر ممکن است شما را به تدریج در معرض ترسهایتان قرار دهد. شما ممکن است تمرینات تجسم را انجام دهید یا با ترس از خونریزی روبرو شوید. درمانگر ممکن است به شما در تشخیص احساس اضطراب در موقعیتهایی که در آنها خون وجود دارد کمک کند.
به دنبال درمان باشید، اگر:
- ترس شما از خون باعث حملات پانیک یا اضطراب شدید یا ناتوان کننده میشود.
- این احساسات را برای شش ماه یا بیشتر تجربه کردهاید.
روشهای درمان مختلفی برای این عارضه وجود دارد:
درمان از طریق مواجهه: یکی از بهترین راههای درمان فوبیای خون، مواجهه با ترس و قرار گرفتن در معرض آن است. این روش درمانی میتواند فوق العاده موثر باشد و فقط در یک جلسه به نتیجه برسد.
درمان شناختی: درمان شناختی به فرد کمک میکند تا واقعیت و اطراف خود را بهتر ببیند. افکار «واقع بینانهتر» در مورد آنچه که ممکن است در طول آزمایشات یا آسیبهای مربوط به خون اتفاق بیفتد را ببیند و درک کند.
آرام سازی: هر چیزی از تنفس عمیق گرفته تا ورزش و یوگا ممکن است به درمان فوبیا کمک کند. تکنیکهای آرام سازی میتواند به فرد در کاهش استرس و کاهش علائم فیزیکی کمک کند.
کشش و انقباض عضلات: این روش درمانی میتواند به فرد کمک کند که از دیدن خون نترسد و بیهوش نشود. ماهیچههای بازو، تنه و پاها را برای برای ۱۵ ثانیه منقبض کنید، سپس برای ۳۰ ثانیه آن را رها کنید و مجددا این کار را انجام دهید. در یک مطالعه، شرکتکنندگانی که این روش را امتحان کردند، توانستند یک ویدیوی نیم ساعته از یک جراحی را بدون غش و بیهوشی تماشا کنند.
دارو درمانی: برخی افراد در موارد شدید، ممکن است نیاز به دارو درمانی داشته باشد. برای مصرف دارو حتما باید این کار را با تجویز روانپزشک انجام دهید و از مصرف خودسرانه دارو بپرهیزید.
آنچه از هموفوبیا خون آموختیم
در مورد ترس از خون خود با روانشناس مشورت کنید، به ویژه اگر این ترس باعث ایجاد اختلال در زندگی شما شده یا به دلیل ترس از مشاهده یا روبرو شدن با خون باعث شود شما از انجام آزمایشات پزشکی پراهمیت چشمپوشی کنید.
به جای اینکه درمان را به بعد موکول کنید، هر چه زودتر به دنبال درمان بروید، زیرا درمان به موقع هموفوبیا میتواند در زمان حال آسانتر از سالهای آتی باشد.
119 Responses
سلام وقت بخیر
من ۱۶ سالمه یه چند باری میشه مثلا دستم زخم میشه و خون میاد حتی دو قطره از حال میرم طوری که به مدتی اصلا هیچی متوجه نمیشم و صدا عجیبی می شنوم کم خونی هم دارم ممکنه از اون هم باشه لطفا راهنمایم کنید
سلام. برای بررسی اینکه مشکل دقیقا چیه و چطور باید حلش کنی بهتره به روانشناس مراجعه کنی تا با بررسی دقیقتر مساله بهت کمک کنه از پس این چالش بر بیای. چون چند بار فقط تجربه کردی حل کردنش راحتتره و بهتره زودتر اقدام کنی تا ریشهدار نشه.
سلام خسته نباشید ببخشید وقتی به فکر آمپول زدن میفتم یه حس خیلی بدی بهم دست میده از خون ولی نمیترسم فقط از آمپول از دردش میترسم الانم تو رشته تجربی دارم درس میخونم لطفا راهکار مقابل با احساس بدم رو بهم بگید سن ۱۶ است از وقتی که یادمه این حس دارم
بنظر می رسد موضوع بزرگی نباشد، احتمالا این ترس چیزی مربوط به کودکی است که به علت آن آگاه نیستید. روانکاوی در این مسیر برای شما مناسب است .
سلام
دختر ١٦ ساله هستم
از خون وحشت نميكنم و بوي خون رو دوست دارم. اما از اين خودم نبضم رو بگيرم يا كسي دست به نبضم بزنه شديد بدم مياد و حالم بدجوري بد ميشه. نسبت به بوهاي مختلفم خيلي حساسم و هرروز صبح حالت تهوع شديد دارم”حدود دوساله” اسم سياهرگ و نميدونم سرخرگ و اينا كه مياد ضعف ميكنم و انگار سست ميشم. توي اون لحظه حتي نميتونم يه كاغذ بگيرم دستم در اين حالت. حتي بيارم وقتي داشتم ازمايش خون ميدادم يه لحظه به سرنگ نگاه كردم. نميدونم از كمخوني بود يا چي ولي بدجوري ضعف كردم. نهايتا هم غش كردم. يعني طوري نيستم كه از خون بترسم و ديدن مستقيمشم باعث ترس و وحشتم نشده ولي حالم با گرفتن نبض خودم يا يكي ديگه بد ميشه”حتي فكر كردن بهش”
ممنون ميشم كمك و راهنماييم كنيد.
با درود: فرزند عزیزم دقت کنید دلایل مبهم و ناشناخته اند، احتمال آنکه گرفتن نبض بطور ناخودآگاه ذهن شما را به جریانی ناخوشایند در گذشته ببرد وجود دارد که نیاز است توسط درمانگر کشف شود.
بنظر می رسد این احساس چیزی شبیه انزجار است که در پرسش ۵ مطرح شد. لطفا انرا مطالعه بفرمایید و کمک تخصصی بگیرید .
سلام من ۱۶ سالمه و وقتی خون میبینم حالم بد میشه به طوری که حالت تهوع.لرزش کم.نفس نفس میزنم و معدم به شدت تحریک میشه به طوری که میخواد بالا بیاره. شکم درد هم کمی میگیرم چیکار کنم؟
با درود؛ ترس از خون از شایعترین ترسها است علت مهم نیست فقط پروسه درمان را شروع کنید و از رواندرمانگر کمک تخصصی بگیرید.
علائمی که ذکر کردید نشانه های اضطراب است، این نشانه ها خوب است زیرا وجود اضطراب علامتی است از وجود یک مشکل که نیاز به بررسی و درمان دارد، نگران نباشید از این پروسه براحتی عبور می کنید.
سلام خسته نباشید
کودکی ۸ ساله داریم .حدود ۲ بار بعد از دیدن خون حالتی شبیه به غش و تشنج بهش دست داد .(اما کم این اتفاق رخ داد و فقط یک بار در ماه این اتفاق افتاد با فاصله زیاد …) بعد از اینکه رو صورتش آب ریختیم ،خوب شد .
ممنون میشم کمکی کنید
سلام من رشته پرستاری میخونم از دیدن خون نمیترسم اما چند وقت پیش وقتی دو سه قطره خون ازم گرفتن یا چند بار که آزمایش خون دادم احساس حالت تهوع بهم دست داد و سرم سنگین شد و گیج رفت و چشمام سیاهی رفت آیا ممکنه این دلیلش فوبیا به خون باشه؟ چون این رشته رو انتخاب کردم به شدت میترسم این موضوع روی درسم تاثیر بگذاره
سلام و درود، اگر نظر روانی، ترسی ندارید احتمالا مشکل جسمی باشه.
سلام من وقتی از کسی خون میگیرن بهش فکر میکنم یا روی اون قیمت تمرکز میکنم سریع حالم بد میشه و حالت تهوع میگیرم علت چیه
لطفا نشانه های بیشتر بنویسید اینکه سن، جنسیت، از کی شروع شد، چطوری شروع شد، ایا فقط در قالب فکر هست یا نه تو موقعیتش هم باشید فرق میکنه، رنگ خون اذیت میکنه یا نه کلا چیزی از بدن خارج بشه، به تجهیزات پزشکی چطور، لطفا با مشخصات بیشتری توضیح بدید.
سلام
من ۱۲ سالمه و فقط ۳ بار از هوش رفتم یکبار خون دیدم و بیهوش شدم
یکبار هم ازمایش دادم و بیهو…
و یکبار هم از شنیدنش در کلاس ، میشه کمکم کنید چیکار کنم؟
سلام همراه گرامی، با توجه به اتفاقات پیش آمده برای شما در مواجه با خون، ممکن است با مشکل ترس از خون یا هموفوبیا درگیر شده باشید، که می تواند آزار دهنده باشد. برای بررسی دقیق تر و درمان ترس از خون، به یک روانشناس مراجعه کنید.
سلام وقتتون بخیر من ی خانم ۳۲ ساله هستم
اولین بار تو سن ۱۵ سالگی وقتی پدرم فوت شده بود و تو فشار عصبی خیلی شدیدی بودم یهو با صدای تلفن از خواب پریدم تلفن و ک ج دادم پشت تلفن مشاجره کردم و بعدش هیچی نفهمیدم وقتی بهوش اومدم فهمیدم تشنج کردم گذشت و بعد ۵ سال موقع گرفتن ازمایش خون همون لحظه ک میخاستن خون بگیرن هیچی نفهمیدم و رویا میدیدم ب خودم ک اومدم تمام پرسنل دورو برم جمع شدن و خودمم خیلی حالم بد بود اونجا هم تشنج کردم گذشت دوباره بعد از ۶ سال برای ازمایش خون این اتفاق افتاد من بیهوش نمیشم تشنج میکنم و بعدش خیلی حال بدی بهم دست میده پیگیری کردم تا نوار مغز و…. دکتر اعصاب و روان گفت شاید سرع داری اما نداشتم ولی بعد اون موضوع ۲ بار دیگه ام آزمایش خون دادم و همین اتفاق واسم افتاده و خیلی نگرانم من از امپول ب هیچ عنوان نمیترسم ولی ب رگ دستم حساسم خیلی حتی دکتر نبضم و میگیره چندشم میشه و کلا رگم ندارم و اینا خیلی ضربه میزنن تا رگ پیدا شه و قبل از اینکه خونی خارج بشه با وارد شدن سرنگ من تشنج میکنم ممنون میشم راهنماییم کنین
سلام خدمت شما، یکی از نشانه های ترس از خون یا هموفوبیا، آشفتگی و ترس شدید ناشی از فکر کردن به خون است. بنابراین ممکن است هنگام فکر کردن به خون، احساس ترس در شما ایجاد شده و از حال بروید. برای حل مشکلتان پیشنهاد می شود که به یک روانشناس مراجعه کنید، تا شرایط شما را با جزئیات و دقت بیشتری بررسی کرده و در جهت بهبود آن به شما کمک کند.
سلام من هم اینجوری هستم چیکار کردی؟
سلام و وقت بخیر، از نشانه های اصلی ترس از خون یا هموفوبیا، ترس شدید و غیر طبیعی هنگام دیدن خون و از حال رفتن است. برای درمان ترس از خون کودک خود، به روانشناس مراجعه کنید، روانشناس با استفاده از تکنیک های مناسب درمانی، می تواند این مشکل را رفع کند.
سلام خدمت شما همراه گرامی، برای درمان و رفع ریشه ای مشکل ترس از خون، مناسب ترین و کارآمد ترین اقدام، استفاده از جلسات روان درمانی است. در غیر این صورت، تنها راه برای جلوگیری از بروز ترس، دور نگه داشتن فرد از تماس با خون یا هر چیزی است که ممکن است یاد آوری خون را برای فرد به همراه داشته باشد.