افسردگی بعد از سقط جنین یا ختم بارداری امری دور از انتظاری نیست. فرقی ندارد سقط جنین عمدی باشد یا ناخواسته؛ به هر حال در برخی موارد افسردگی بعد سقط رخ میدهد.
تصمیم به ختم خودخواسته بارداری، تصمیم سادهای نیست و بعد از انجام آن، احساسات متفاوتی تجربه میشود. گذشته از علت سقط جنین، پاسخ احساسی فرد به آن بسته به شرایط و موقعیت میتواند ترکیبی از آرامش، شادی و راحتی تا سوگ، فقدان و حسرت باشد. اگر احساسات منفی شدید و پایدار باشند میتواند علامت افسردگی بعد از سقط باشد. در این مقاله قصد داریم درباره افسردگی پس از سقط و نحوه کنار آمدن با آن صحبت کنیم.
جدول خلاصه اطلاعات افسردگی بعد از سقط
|
عوامل افزایشدهنده خطر افسردگی |
سابقه افسردگی یا اضطراب، فقدان حمایت عاطفی، سقط ناخواسته یا مکرر، فشار جامعه و برچسبهای فرهنگی، تضاد با ارزشها و باورهای شخصی، مسائل پزشکی زمینهای |
|
علائم جسمی و هورمونی |
نوسانات خلقی، خستگی، بینظمی قاعدگی، اختلال خواب، کاهش یا افزایش میل جنسی |
|
علائم روانی و احساسی |
غم، سوگ، حسرت، اضطراب، عصبانیت، انزوا، کاهش اعتماد به نفس، فکر کردن به خودکشی، تغییرات خلقی، مشکل در روابط عاطفی |
|
درمان |
دریافت حمایت عاطفی، رواندرمانی (به ویژه CBT)، دارو درمانی ضد افسردگی، تغذیه سالم، ورزش منظم، کاهش استرس، مدیتیشن و یوگا |
حال روحی بعد از سقط جنین
شاید برای برخی افراد سوال باشد که حال روحی بعد از سقط عمدی چطور است و فرد چه از سر میگذراند؟ سقط جنین برای خیلی از خانمها یک تجربه پر استرس است و تجربه عواطف و شرایط روحی منفی دور از انتظار نیست. برخی افراد از ختم بارداری و تصمیم درست برای حل مشکل رضایت دارند و برخی دیگر احساسات منفی را تجربه کرده و به افسردگی بعد از سقط جنین مبتلا میشوند.
از دست دادن جنین میتواند چرخه هورمونی را مختل کند. بنابراین میتوان احساسات منفی بعد از سقط را به این تغییرات هورمونی بعد از سقط هم نسبت داد. این احساسات شامل:
- احساس گناه
- خشم
- شرم
- حسرت
- از دست دادن اعتماد به نفس
- احساس تنهایی و انزوا
- مشکلات خواب
- کابوس
- مشکلات عاطفی در رابطه زناشویی
- فکر کردن به خودکشی
عقاید مذهبی، مشکلات عاطفی در رابطه با همسر و برچسب زدن از سوی جامعه میتواند کنار آمدن با افسردگی و غم بعد از سقط را دشوارتر کند. در اغلب موارد، با گذشت زمان احساسات منفی هم فروکش میکنند.
با این حال مشکلات زمینهای مثل سابقه بیماریهای روحی یا احساس انزوا و تنهایی میتواند احتمال ابتلا به افسردگی بویژه افسردگی بعد از سقط عمدی را افزایش دهد.
همچنین برخی افراد سوگ، استرس یا فقدان را تجربه میکنند و ممکن است در تحمل این احساسات ناتوان باشند. در صورتی که افسردگی بعد سقط شدید بوده و فرد را به افکار خودکشی دچار کند. فرد باید با روانشناس صحبت کنید.
افسردگی چیست؟
به طور کلی افسردگی یک اختلال خلقی است. افرادی که به افسردگی مبتلا میشوند علائم زیر را تجربه میکنند:
- احساس غم
- کاهش تمرکز، قدرت تصمیمگیری و تفکر
- احساس بیقراری و تحریکپذیری
- کمبود انرژی
- کمخوابی یا پرخوابی
- کاهش میل جنسی
- کاهش انگیزه نسبت به فعالیتهایی که قبلاً لذتبخش بودند.
- احساس گناه
- کاهش اعتماد به نفس
افسردگی باعث دشوار شدن فعالیتهای روزمره و انجام وظایف شغلی میشود. در نهایت افسردگی شدید میتواند باعث از دست دادن شغل و قطع رابطه عاطفی شود.
مطلب بیشتر: افسردگی ماژور چیست؟ آیا افسردگی ماژور قابل درمان است؟
علائم افسردگی بعد از سقط جنین چیست؟
متخصصان علم روانشناسی افسردگی بعد سقط را با اختلال استرس بعد از سانحه (PTSD) مقایسه میکنند؛ چرا که برخی علائم آنها با هم مشترک است.
علائم بعد از سقط جنین عبارتند از:
- گریه بعد از سقط
- تغییرات خلق، عصبانیت، غم، فقدان یا بی حسی
- احساس گناه، حسرت یا انکار سقط
- فکر کردن به گذشته
- کابوس و اختلال خواب
- فکر کردن به خودکشی
- مصرف مواد
- مشکلات عاطفی
- کاهش اعتماد به نفس
- ترس از بارداری مجدد
همچنین سندرم بعد از سقط میتواند باعث بروز مشکل در روابط عاطفی و تغییر در میل و علایق جنسی شود. از دست دادن میل جنسی، افزایش میل جنسی یا کنارهگیری از شریک عاطفی از علائم عاطفی افسردگی پس از سقط هستند.
این علائم بعد سقط جنین بلافاصله بعد از سقط پدیدار شده و به مدت چند ماه یا چند سال ممکن است پایدار بمانند.
– احساس غم بعد از سقط
عواطف انسان بسیار پیچیده هستند؛ به خصوص آن دسته از عواطف که در اثر تصمیمهای دشوار یا اتفاقات ناگوار در زندگی ایجاد شدهاند. احساس غم، سوگ و فقدان بعد از سقط جنین کاملاً طبیعی است.
– احساس گناه یا عذاب وجدان بعد از سقط جنین
برخی افراد بعد از سقط جنین دچار احساس عذاب وجدان میشوند. فرد ممکن است خود را سرزنش کند که چرا روشهای پیشگیری از بارداری درستی را به کار نگرفته یا به خوبی از سلامت جنین محافظت نکرده است.
همچنین این احساس از طرز فکر فرد درباره سقط هم ناشی میشود. ممکن است هیچوقت به سقط جنین فکر نکرده باشید و پیش از تصمیمگیری و به نتیجه رسیدن درگیری فکری زیادی در این زمینه داشتهاید.
– حسرت
برخی خانمها بعد از سقط حسرت میخورند. دلتنگی برای بارداری یا حسرت خوردن برای از دست دادن فرصت بچه دار شدن بعد از سقط طبیعی است.
علائم افسردگی: از کجا بفهمم افسرده ام؟
افسردگی شدید و ناامیدی بعد از سقط
گاهی برخی خانمها علائم روانی شدیدتری را بعد از سقط تجربه می کنند. برخی عوامل میتوانند احتمال بروز افسردگی شدید را بعد از سقط جنین افزایش دهند. به عنوان مثال گاهی افرادی که سقط جنین عمدی انجام داده اند ممکن است احتمال بیشتری داشته باشد که درگیر افسردگی بعد از سقط عمدی شوند. در ادامه به برخی از عوامل افسردگی بعد از سقط اشاره می کنیم:
– از دست دادن حمایت عاطفی
اینکه بعد از سقط انتظار دریافت حمایت عاطفی از دوستان، خانواده و همسرتان را داشته باشید طبیعی است. صحبت کردن درباره آنچه که پشت سر گذاشتهاید میتواند به شما در منظم کردن افکار و کنترل احساساتتان کمک کند.
اگر فرد مورد اعتمادی در اطرافیانتان سراغ ندارید که با او صحبت کنید احساس تنهایی و انزوا خواهید کرد. در این شرایط صحبت کردن با روانشناس میتواند به شما کمک کند.
– شک و تردید
عوامل مختلفی میتوانند در تصمیمگیری برای سقط جنین دخیل باشند. ممکن است همه مزایا و معایب این کار را سبک سنگین کرده و در نهایت تصمیم به سقط گرفته باشید. اما همچنان کمی احساس تردید میکنید. اگر شک و تردید در تصمیمگیری ذهنتان را مشغول کرده است احتمال زیادی وجود دارد که به فکر کردن درباره آن ادامه دهید و دچار افسردگی بعد از سقط شوید.
– فشار جامعه
حتی اگر پزشک به شما اجازه سقط را داده باشد و به نظر خودتان تصمیم درستی گرفته باشید، برچسب زدن از سوی جامعه و افراد مذهبی می تواند تاثیر منفی روی روان شما بگذارد و باعث بروز افسردگی بعد سقط شود.
– ارزشها و باورهای شخصی
تصمیمهای شخصی شما لزوماً عقاید و ارزشهای شخصیتان را دنبال نمیکنند. گاهی با وجود باور داشتن به درست بودن یک مسئله، مجبور هستید برخلاف آن تصمیم گرفته و عمل کنید.
اگر شرایط باعث شده است که برخلاف باورهای شخصی خود سقط جنین را انتخاب کنید، احتمالاً احساسات منفی شدیدتری را تجربه میکنید و مدت طولانیتری افسردگی بعد از سقط جنین عمدی را تجربه خواهید کرد.
– مسائل پزشکی زمینهای
زندگی کردن با یک مشکل روحی یا بیماری ساده نیست. سقط جنین و مشکلات روحی ناشی از آن می تواند علائم اضطراب، حملات پانیک و افسردگی را افزایش دهد. در واقع هر عاملی که باعث بروز استرس شود میتواند مشکلات روانی قبلی را تشدید کند.
اگر سقط جنین به توصیه پزشک و برای تامین سلامتی شما انجام میشود احتمال بروز احساس حسرت و غم بیشتر است.
استرس بارداری بعد از سقط: میترسم دوباره سقط کنم!
افسردگی بعد از سقط چقدر طول میکشد؟
افسردگی بعد از سقط جنین یکی از شایعترین واکنشهای روانی پس از این تجربه تلخ است و مدت زمان آن میتواند از چند هفته تا چند ماه متغیر باشد. در برخی افراد، علائم خفیف مانند غمگینی، بیانگیزگی یا اضطراب بهتدریج کاهش مییابد، اما در مواردی ممکن است افسردگی عمیقتر و طولانیتر شود. عواملی مانند حمایت عاطفی خانواده، وضعیت هورمونی بدن، سابقه مشکلات روانی و نوع سقط در طول دوره افسردگی نقش مهمی دارند. اگر احساس غم، ناامیدی یا بیارزشی بیش از ۶ تا ۸ هفته ادامه پیدا کند، مراجعه به متخصص سلامت روان توصیه میشود.
راهکارهای مقابله با افسردگی بعد از سقط
برای درمان افسردگی بعد از سقط نیاز است این مورد گفته شود که در درجه اول، فردی که تجربه سقط جنین داشته است باید از دوستان، خانواده و روانشناس کمک بگیرد تا تحت حمایت آنها قرار بگیرد. این باعث میشود احساس فقدان و غم بعد از سقط تبدیل به افسردگی نشود.
افسردگی بعد از سقط جنین، قابل درمان است. درمان افسردگی بعد از سقط جنین عبارت است از:
- دریافت حمایت از دوستان و گروههای حمایتی
- رواندرمانی
- دارو درمانی با داروهای ضد افسردگی
- خوردن غذاهای سالم
- ورزش منظم
- کاهش استرس
- یادگیری تکنیکهای ریلکسیشن مثل یوگا و مدیتیشن
دریافت حمایت از دوستان و گروههای حمایتی
حمایت عاطفی اطرافیان نقش بسیار مهمی در کاهش افسردگی بعد از سقط دارد. صحبت کردن با دوستان همدل یا پیوستن به گروههای حمایتی باعث میشود فرد احساس تنهایی نکند. این ارتباطات به تخلیه احساسات منفی و پذیرش بهتر فقدان کمک میکند.
رواندرمانی
رواندرمانی یکی از موثرترین روشها برای درمان افسردگی بعد از سقط جنین است. جلسات مشاوره به فرد کمک میکند احساس گناه، غم و اضطراب خود را بهتر درک و مدیریت کند. درمان شناختی–رفتاری (CBT) معمولاً نتایج خوبی در این زمینه دارد.
دارو درمانی با داروهای ضدافسردگی
در افسردگی متوسط تا شدید، پزشک ممکن است داروهای ضد افسردگی تجویز کند. این داروها به تنظیم مواد شیمیایی مغز و بهبود خلقوخو کمک میکنند. مصرف دارو باید حتماً زیر نظر روانپزشک باشد.
خوردن غذاهای سالم
تغذیه سالم تاثیر مستقیمی بر سلامت روان دارد. مصرف غذاهای حاوی امگا ۳، ویتامینهای گروه B و پروتئینها میتواند علائم افسردگی را کاهش دهد. پرهیز از غذاهای فرآوریشده نیز در راهکار مقابله با افسردگی بعد از سقط توصیه میشود.
ورزش منظم
ورزش منظم باعث ترشح اندورفین و بهبود روحیه میشود. حتی پیادهروی روزانه میتواند احساس غم و اضطراب را کاهش دهد. فعالیت بدنی به بهبود خواب و افزایش انرژی نیز کمک میکند.
کاهش استرس
استرس مداوم میتواند افسردگی بعد از سقط را تشدید کند. مدیریت زمان، استراحت کافی و دوری از فشارهای روانی به بهبود وضعیت روحی کمک میکند. کاهش استرس روند درمان را سریعتر میکند.
یادگیری تکنیکهای ریلکسیشن مثل یوگا و مدیتیشن
تکنیکهای آرامسازی مانند یوگا و مدیتیشن به کاهش اضطراب و آرامش ذهن کمک میکنند. این روشها باعث افزایش تمرکز و تعادل احساسی میشوند. انجام منظم آنها در کنار سایر درمانها بسیار موثر است.
نحوه برخورد خانواده و همسر با فرد درگیر افسردگی بعد از سقط
سقط جنین فقط یک اتفاق جسمی نیست، بلکه تجربهای عمیق و احساسی است که میتواند هر دو طرف رابطه را تحت تاثیر قرار دهد. خانواده و همسر باید بدانند که غم، سکوت، گریه یا حتی عصبانیت، واکنشهای طبیعی بعد از سقط هستند و نباید نادیده گرفته شوند. مهمترین کار، شنیدن بدون قضاوت و پرهیز از نصیحتهای عجولانه یا مقایسه کردن این تجربه با دیگران است. همسر با حضور آرام، ابراز همدلی و دادن زمان کافی برای سوگواری، میتواند احساس امنیت و درک شدن را به فرد منتقل کند. همچنین نباید احساسات مردان در این مسیر نادیده گرفته شود؛ آنها هم نیاز دارند حرف بزنند و حمایت شوند، حتی اگر کمتر درباره احساساتشان صحبت کنند. چنین رویکردی باعث تقویت رابطه، کاهش احساس تنهایی و پیشگیری از افسردگی بعد از سقط جنین میشود و ارتباط عاطفی عمیقتری میان زوجین ایجاد میکند.
آنچه از افسردگی بعد از سقط آموختیم
مراقبتهای بعد از سقط جنین نقش مهمی در بهبود جسمی و روحی فرد دارد و بیتوجهی به آن میتواند روند بهبودی را طولانیتر کند. بسیاری از افراد این سؤال را دارند که بعد سقط چیکار کنیم تا بدن سریعتر به حالت طبیعی برگردد؟ استراحت کافی، پیگیری توصیههای پزشک، مصرف داروهای تجویز شده و پرهیز از فعالیتهای سنگین از مهمترین اقدامات اولیه هستند.
یکی از چالشهای مهم پس از سقط، تنظیم هورمونها بعد از سقط است که ممکن است باعث نوسانات خلقی، خستگی یا بینظمی قاعدگی شود. تغذیه سالم، مصرف مواد غذایی سرشار از آهن و ویتامینها، خواب منظم و کاهش استرس به تعادل هورمونی کمک میکند. همچنین توجه به سلامت روان و دریافت حمایت عاطفی در کنار مراقبتهای جسمی، بخش جداییناپذیر روند بهبود بعد از سقط جنین است.
مطالب مرتبط:
۶ تمرین ساده ذهن آگاهی (مایندفولنس)
افسردگی بعد از عمل جراحی | چگونه با افسردگی بعد از عمل جراحی کنار بیاییم؟
